• Dešavanja
• 24sata
• Blogovi
• Galerija
• Lokacije
• Društvo
• Forum

Drevne civilizacije Maja, Asteka i Inka, tzv. pretkolumbovske civilizacije.

Miladin_Sobic -
Blog pregledan 1378 puta.

Glasaj (2 glasova):

• 1
• 2
• 3
• 4
• 5

Dodaj

Sa gledista savremenog covjeka koji je navikao na sve ugodnosti modernog zivota, stare civilizacije i nisu nesto sto zadivljuje. Ali kultura i dostignuca nekih drevnih naroda itekako su vrijedni pomena, jer bas u njima leze korjeni nase danasnje kulture.
Prije svega treba spomenuti da su civilizacije koje su u Americi postojale daleko prije dolaska Kristofora Kolumba 1492. g. nazivaju se pretkolumbovksim..
Najznacajnije među njima, po svojima bogatstvima i sirini svojih znanja su bila carstva Maja, Asteka i Inka..
Obicaji i vjerovanja tih naroda koji su zivjeli od ratarstva, imaju zajednicki karakter. Postuju glavne prirodne sile, kao sto su Sunce, Mjesec, kisa i gromovi. Svecenici su vrlo mocni i imaju vaznu ulogu jer posjeduju znanje. Svecenici su poznavali matematiku, astronomiju, astrologiju i medicinu, a napravili su vrlo precizne kalendare. Dolaskom spanaca u 15.stoljecu te su civilizacije nestale a gradove je progutala dzungla...


Maje



Maje su prva i ujedno najstarija pretkolubmbovska civilizacija koja je trajala od 3. do 10. stoljeca. Njihov se teritorij u pocetku prostirao velikim dijelom srednje Amerike, otprilike podrucjem danasnjeg Yucatana, gdje je i bilo glavno srediste kulture naroda Maja. Glavno srediste im je bio grad Cicen Ica, osnovan u 5.st
Inace, Maje su bili organizirani u nezavisne gradove-drzave i nisu, kako Asteci i Inke osnovali veliko carstvo.
Njihova je religija slabo poznata. Ipak, znamo da su bogovi Maja bili mnogobrojni i povezani sa svim prirodnim pojavama. Prikazani su kao pola ljudi pola zivotinje, a bili su ili dobri ili zli.
Isto tako znamo i to da je narod Maja bio veliki stvaralacki i miroljubiv narod na vrlo visokom stepenu kulture. Njihova dostignuca, posebno u likovnoj umjetnosti, arhitekturi i u razlicitim naukama, mogu se mjeriti s dostignucima Egipcana i Grka. Period "zlatno doba" iz vremena "carstva Maja" pocinje u 2. st. i traje do 6. st. U to doba cvjetale su astronomija, matematika, arhitektura, vajartsvo, razradjeni kalendar.
Narod Maja imao je vrsne matematicare. Svojim nacinom pisanja brojki nadmasili su i Grke i Rimljane jer su poznavali vrijednost nule. Poznavali su kalendar kao i Asteci koji se takodje sastojao od 18 meseci po 20 dana.

- Sadasnji egipatski vodici i ucenjaci kazu da je drevna Egipatska civilizacija nestala skoro trenutno. Naime, za veoma kratko vreme, nakon dolaska Muslimana od cije su strane i primili islam, Egipcani su prestali prenositi pismo hijeroglifa na svoje potomke. Tako su sacuvali tajnu svog drevnog jezika. Takodje, nakon izgradnje piramide, faraon bi ubio sve robove i seljake koji su radili na izgradnji piramide, samo kako bi sacuvao tajnu i nacin na koji su sklapane ogromne, gotovo idealno simetricne gradjevine.
- Kakve to veze ima sa narodom Maja ?
Neki naucnici, ukazujuci na ovu pricu o Egiptu, takodje misle da je drevna civilizacija Maja nestala na veoma slican nacin..

Asteci


Pisuci o pretkolubovskim narodima ne mogu a da se ne osvrnem i na narod Asteka.. Asteci su inace jako povezani sa narodom Maja.
Oni su stari nomadi koji su dosli s meksickog sjeverozapada. U 12. st. smjestili su se u dolini Meksika gdje su 14. st. osnovali svoju prijestolnicu na mjestu danasnjeg Meksika. Pokorili su susjedne narode i osnovali veliko carstvo. Naselili su meksicku visoravan Anahuak i na obali jezera Tekscoco osnovali svoj glavni grad Tenochtitlan, koji se ubrzo razvio u najlepsi grad astecke civilizacvije.
Postoji i legenda koja kaze da su Asteci su narod koji je dugo lutao, a onda su jednom na nekoj stijeni vidjeli orla kako drzi zmiju. Tu su se zaustavili i osnovali drzavu pod nazivom Tenochtitlan.
Poznato je to da je u religija u njihovom zivotu imala veliku vaznost. Od brojnih vjerskih svecanosti i obicaja koji su Asteci odrzavali znacajno mesto u njihovom zivotu zauzimali su obicaji zrtvovanja. Asteci su pri razlicitim svecanostima znali svojim bogovima zrtvovati na hiljade ljudi, najvecim dijelom svoje zarobljenike. Bili su narod koji je ratnicki nastrojen.
Takodje, Asteci su se bavili i naukama. Poznavali su kalendar sa godinom koja se sastojala od 18 meseci po 20 dana. Kalendar je sluzio za odredjivanje sudbine koji su bogovi namenili pojedincima.Koliko je kalendar bio znacajan za Asteke govori u prilog i pronadjeni 3 metra veliki kamen na kojem je oslikan '‘Suncev kalendar’'. Imali su i pismo, neke vrste hijeroglifskog pisma, u kojem su misli izrazavali slikom i bojama, slicno egipatskim hijeroglfima. Bili su veliki umjetnici u obradi kamena. Jedan od najlepsih primera njihovog visokog umeca je kameni kalendar, koji smo vec ranije spomenuli,iz 1479. godine, razmjera od gotovo 4 metra u koji su uklesani astronomski i hronoloski simboli u geometrijskim oblicima. Osim toga bili su veliki majstori u obradjivanju cistog bakra, srebra i zlata u ukrasne predmete. Asteci su kao i Maje poznavali papir, koji su dobijali iz korena agave. U razlicitim svetskim bibliotekama cuva se danas 12 asteckih rukopisa, jedinih koji su sacuvani od nemilosrdnog unistenja spanskih osvajaca.


Inke


Inke su zivjele u Andima. Njihovo carstvo bila je drzava u kojoj su vladara smatrali bozanstvom - sinom Sunca.
Bogatstvo carstva Inka bila je zemlja i radna snaga. Stanoviste Inka bilo je "svi moraju da rade, niko ne treba da radi previse ili predugo, niko ne smije da trpi nestasicu".
Aristokracija i administrativna klasa sastojala se od veceg broja ljudi, a ne samo od pojedinaca kraljevske krvi.
Poglavice svakog plemena ili drzave koji su usli u carstvo imenovani su za Inka plemice. U skolama za plemice je bila zastupljena cvrsta disciplina. Ucenici su, pored intelektualnog obrazovanja, bili pod stalnim testovima fizicke izdrzljivosti. Od ucenika se trazilo da pokazu svoju vjestinu u trcanju, borbi, okretnosti, snazi.
Ekonomija je bila bazirana na kolektivnom vlasnistvu zemlje i dobro rjesenom navodnjavanju. Postojala su dobro rjesena velika skladista hrane, koja su omogucavala napredak carstva i u doba lose zetve. Mreza puteva je bila veoma rasirena, sto je omogucavalo lak transport robe i hrane. Arhitektura, umjetnost i obrada metala bili su visoko razvijeni.

Drustvo Inka ne bi bilo tako cjelovito da nije bio razvijen sistem komunikacije. Izgradili su preko 20 hiljada kilometara poplocanih puteva. Putevi kojima su se kretali glasnici, nosaci nosiljki i pripitomljene lame pruzali su se od Pacifika do amazonskih suma i od sjevera do krajnjeg juga carstva.

Kazneni zakon Inka bio je kratak i strog. U njemu je bilo pravicnosti, kao na primer kada bi se radilo o krađi, ako bi lopov ukrao zato sto nije imao da jede, onda bi kaznjen bio njegov poglavica zato sto mu nije obezbedio minimum onoga sto pripada svakom covjeku.

Verovali su u Majku zemlju, Majku more, boga Sunca, boga Mjeseca, bogove Zvjezda. Sam Inka je predstavljao Sunce na zemlji, jer Inka znaci sunce.

Dolaskom Spanaca, koji su bili u potrazi za juznoamerièkim blagom, zbrisana je citava jedna civilizacija. Bez milosti su se obracunavali i izivljavali nad stanovnistvom Anda. Spanci su se ponasali kao prave zivotinje, bez milosti.I koje je jedino zanimalo blago i nista vise. Ali krivica je i na narodu Inka jer nisu nasli nacin da se odbrane od brojcano slabijeg neprijatelja Ali, nije to jedini razlog odumiranja. Razlicite evropske bolesti koje su usle u organizme Inka, polako su odnosile covjeka za covjekom. Atahualpa je bio poslednji car Inka..Njega je 1533. godine ubio konkvistador Fransisko Pizaro, a ostali su umirali radeci kao robovi u najvecem rudniku srebra na svijetu Potosi.
Novi spanski vladari su se brutalno ophodili prema narodu Inka i njihovim tradicijama. Kultura Inka je sistematski unistavana da bi konacno postala jos samo jedan dio tuzne istorije americkog kontinenta.


Jedna izreka kaze da su Inke gradili, dok su Maje sanjarili a Asteci stovali bozanstva. Maje i Asteci dosegli su visi intelektualni stepen. Inke, s druge strane, vise su se bavili izgradnjom kuca, palaca, gradova, puteva, mostova, sistema za navodnjavanje i poljoprivrednih terasa, sto su sve dokazi ovozemaljske prisutnosti i poduzetnistva. Iako je religija bila dijelom njihova svakodnevna zivota, ipak ga nije nadzirala. A zrtvovanje hiljada ljudskih zivota radi umiljavanja bogovima cinilo im se potpuno poraznim. Inke su nesumnjivo bili majstorski graditelji Novog svijeta. Posebnost njihovih građevina bila je masivna jednostavnost u okviru divnih proporcija. Njihovo jedino vanjsko ukrasavanje bila bi pokoja zlatna ili srebrna ploca, ili zidni ukras od pernatog mozaika. Arhitekti su projektirali građevine u kojima su zidovi cesto bili nagnuti ukoso prema unutra. Ravne bi povrsine bile razbijene malim trapezoidnim otvorima i nisama koji su bili suzeni prema vrhu. Pazljivo priljubljivanje divovskih stijena davalo je kontrastno svjetlo i efekt sjene, sto se postizalo poput vlasi tankim spojevima i posebnom strukturom kamena. Rezultat nije bio samo dekorativan, vec i praktican. Međuspojevi, precizno priljubljeni komadi bez zbuke, mogli su izdrzati izuzetan pritisak i naprezanje. Njihove su građevine odoljevale zemljotresima koji bi razorili savremenije zidne konstrukcije





by BalKan_PriNc

Dodaj komentar

Registruj se na Furku i daj komentar na blog ili napiši svoj blog

Registracija